گزارش
صفحه اول گزارش گزارش فرهنگی نخل سرپره کاشان نماد تشییع پیکر سیدالشهداء (ع)
نخل سرپره کاشان نماد تشییع پیکر سیدالشهداء (ع)
۱۳۹۳/۰۸/۲۰

به گزارش ایرنا، نخل از معروفترین وسایل عزاداری است که از قرنها قبل معمولا به عنوان تابوت، حجله عزا جنازه تشبیهی سیدالشهدا در روز عاشورا تشییع و حمل می شود و جمعیت زیادی پای آن به سینه زنی و نوحه خوانی می پردازند.


پیشینیه رسم نخل گردانی در مراسم عزاداری به دوره های پیش از صفویه می رسد، بسیاری از نویسندگان هم رسم نخل بندی و نخل گردانی را از بدعت های صفویان در ایران دانسته اند، اصولا نخل به مفهوم درخت خرماست و در اصطلاح عامیانه به هر درخت و درختچه ای تزیینی هم نخل گویند.


گفته می شود چون در قدیم الایام برای ساختن نخل به عنوان نمادی در عزاداری از چوب درخت خرما به خاطر نرم بودنش که به آسانی قابل خم و سوراخ شدن بوده، استفاده می شده، این وسیله عزاداری به نخل شهرت یافته است. 


در کاشان پنج نخل شامل ' نخل سرپره' که گفته می شود قدیمی ترین نخل کاشان است، 'نخل درب فین'،' نخل درب باغ'، 'نخل کلهر' و' نخل باباشرف' وجود دارد که قدمت آنها را بیش از یک قرن می دانند.


نخل های محلات مختلف کاشان را در دهه اول محرم ابتدا با گلاب معطر می کنند، سپس لباس سیاه نخل، معروف به چادری را با فریادهای 'یاحسین' بر نخل می پوشانند و پارچه سبز رنگی که نشان از آقایی و سیادت سادات بنی فاطمه است، به صورت عمامه بالای نخل می بندند. پیراهن مانندی که آغشته به خون است را به نشانه شهادت به قسمت عقب نخل می آویزند، به برخی نخلها شمشیر، خنجر، سپر، کلاه خود و آیینه نیز نصب می کنند.


از مراسم و آداب مرسوم نخل برداری «نخل تکاندن» است، این مراسم برای اعلام آمادگی و مهیاشدن قبل از مراسم اصلی در روز عاشورا، انجام می گیرد و به عنوان «گردگیری نخل» نیز نامیده می شود.


هیات حسینی «سرپره» که قدمتی 700 ساله دارد نخل تکانی را در شب تاسوعا انجام داده و هنگام عزاداری و سینه زنی نخل را بلند کرده در تکیه می چرخانند و با فریادهای «واحسین- حسین» نخل را چندین مرتبه تکان می دهند سپس در پای آن به سینه زنی و عزاداری می پردازند.


نخل سرپره به عنوان نماد تشییع پیکر امام حسین (ع) و دیگر نخل های کاشان بعدازظهر عاشورا همراه با سینه زنی، نوحه خوانی در میان دود اسفند و قربانی کردن بلند می شود و مردم ناله کنان نخل را مشایعت می کنند.


از ویژگیها و جلوه های خاص در عزاداری سنتی کاشان که از قدیم الایام تاکنون مرسوم است آوردن نخل به بازار تاریخی کاشان است که ابهت و عظمت و شکوه خاصی به عزاداری و سینه زنی می بخشد.


رسم است که تا نخل سرپره وارد بازار نشود دیگر نخل ها وارد و بلند نمی شوند زیرا این نخل متعلق به سیدالشهدا است و به خاطر ادب و احترام باید جلوی نخل های دیگر وارد شود.


نوحه خوانی و سینه زنی در بازار ادامه یافته و پس از پایان، نخل ها به حسینیه ها و محل های خود بازگردانده می شوند و مردم شب عاشورا همانند شب های قبل مهمان سفره نذری امام حسین (ع) می شوند.


آیین نخل برداری با اندکی تفاوت در نحوه اجرا و زمان در شهرها و روستاهای شمال استان اصفهان از جمله اردستان، زواره، نطنز، نیاسر، ابیانه، ابوزیدآباد، ابیانه و قمصر در روز عاشورا برگزار می شود.

کاشانیان نامدار به روایت آلبومخانه کاخ گلستان
بنیاد فرهنگ کاشان کتابی در قطع رحلی بزرگ، کاغذ گلاسه، تمام رنگی، در 576 صفحه با عنوان کاشانیان نامدار به روایت آلبومخانه کاخ گلستان منتشرکرده است. این کتاب شامل عکس‌های بزرگان کاشان است که در دوره قاجاریه در دربار صاحب مشاغل و سمت‌های مهم بوده‌اند، یا در عرصه‌های هنری و فرهنگی و ادبی به مراتب بالا دست یافته ‌بوده‌اند.
بنیاد فرهنگ کاشان منتشر کرد
کتاب فراز و فرود کاشان به روایت دیگران مجموعه‌ای است از نوشته‌های بیگانگانی که به ایران سفر کرده‌اند و در این سفرها از کاشان نیز گذشته‌اند و درباره این شهر و نقاط جغرافیایی پیرامون آن مطالبی نوشته‌اند: سفیران و ماموران سیاسی، مستشاران نظامی، بازرگانانی که....
من هم باستان‌شناس شدم! (چاپ دوم: ۱۳۸۹)
من هم باستان‌شناس شدم! عنوان کتابی است اثر تانیا گیرشمن، همسر رومن گیرشمن باستان‌شناس شهیر فرانسوی، که سال‌ها به همراه همسرش در محوطه‌های باستانی ایران به کاوش و پژوهش پرداخته است.
آریاییان، مردم کاشی، اَمَرد، پارس و دیگر ایرانیان
آریاییان، مردم کاشی، اَمَرد، پارس و دیگر ایرانیان عنوان جلد سه و جهار دانشنامه کاشان است که به همت بنیاد فرهنگ کاشان در سال 1382 منتشر شده‌است.